ليلة 14 جانفي آخر الليالي البيض

يوم 14 جانفي2011 من الحداش للثلاثة بعد تصف النهار...

ترَجِّتْ الأشجار و عشوش الأطيار و شبابك البلار....

ورعشت عرص البيطون الغارقة في الصرب الأشخم اللي يموج تحت تونس البية...

وهفتت الارياح اللي جاية من رابع الاركان: خلوة بالحسن الشاذلي، قبة أحمد بن عروس، خلوة أحمد الشريف وعلوة سيدي أحمد عمَّار...

لا في الحال زيادة نموت نموت ويحيا الوطن.... في قراجم التوانسة تعطي للموت نكهة من نوع أخر تشبه لهاك المشنقة في جماعة خلاعة في لغة الزبراطة والتكارلية

هو أحلى كيف يحيا الوطن واحنا معاه أمَّا بلاش الصرب اللي على كل لون واللي يطفح على وجه تونس لين وللَّى قدرها ما يجيش في قدر قهرمانة قديدة تنضف في بيوت بنات سيدي عبدالله قش مقابل دنُّوس و سيقارو كريستال وحق التكسي لنهار اللي باش تمشي تعمل الشيميو باش ينزاد في حياتها أيامات تعارك الهم الأزرق اللي جاها في عشها.....

نهار اربعطاش من ينَّار آخر ليلة في الليالي البيض، أمَّا رزنامة التراجيديا ما حبت كان تقلب الفصول على كيفها...

رزنامة التراجيديا ورزنامة الفلاح الروماني ماغون اللي ورثها لاولاده واولاد أولاده تقابلو مع بعضهم في آخر ليلة من الليالي البيض و بشرو بدخول الليالي السود اللي فيهم يتفتق كل عود....

عود التوانسة قعد نايم طول مدة الليالي البيض...ليالي داموا 55 عام... نهار 14 جانفي آخر نهار في الليالي البيض وليالي السيمان والبيطون اللي اتصب على قلوبنا وجواجينا.

رُكْح نهار 14 يستنى عنده أيامات في اصحاب الأَدْوَار اللي باش يحتلوه....

الليلة اللي قبلها وليالي أخرين كيفها، تعَلـَّم الواحد يحكي وحدُه، آنا بطبيعتي راسي راس المكينة نتقاسم فيها مع بنتي:

-" شفت الفيديو اللي هبطت على الحي؟"

-ريت الاخرى اللي في قصر سعيد؟...

قربنا من بعضنا أكثر... ربما ما كنتش الزوج المثالي في حياتي وربما ما كنتش البو الكامل وأغلب الضن ما كنتش مناضل من القماش المتداول ما كان عندي حساب كان بيني وبين ضميري واللي كان يهمني هو أنه كل صباح كيف نبدا راس راس أنا وفيقورتي قدام المرايا متاع بيت البانو ما يجينيش غرض الردان ترسيلي مركب إسوي قلاص باش نمسح البزاق كل مرة نبدا نحجم....

ومن جهة اخرى حتى الدنيا ما قصرتش معايا من ضرب الكلاط اللي في جنابي وجواجي و عشيرات العمر، وبالتالي كيف الواحد منع بجلده وخاصة بطاسة مخُّو وما ولاش ألكوليك والا مضبع يتسمى سلكها ولاباس. وفوق هذا ودونه لا عندي مشاريع لا متاع منا ولا منا والسلام بالعافية قال البوليس متاع مسرحية فاميليا.

الليلة اللي قبلها ولـَّى ما عاد بيها وين... البنية تفركح كي شيطان الدبوزة ماللي خرج خبر الاضراب العام والمسيرة في الافينو وخصوصي بعد ما خرج علينا الحيوان بن علي لأول مرة بلوغته الحقانية متاع البورتلاقات والخطاب بودورو بدارجة ما جاتش حتى بزوز صوردي. 23 سنة يستعمل في العربية يخدع فينا، بان بالكاشف اللي العربية في فمو ما هي كان كيف هاك السبحة في يدِّين الطحَّان.... التوانسة بأمثالهم لا خلات لا شاردة ولا واردة وما عملتلهاش تصويرة ومشهد يُغْني على ميات تعليق.

الطحين من أشنع الشتائم في خيالنا الشعبي والسيد العبقرية اللي قالو كان مستشار رافاران و كرزة متاع كومونيكاسيون في بانكة روتشيلد طلع ما عندو حتى قرام ثقافة في الأمثال العامية و لا عمرو سمع بالزازية الهلالية ولا بطريق متاع غنَّاية ولا محل شاهد و من باب أولى وأحرى عمره لا قرى قصيدة عبد الرحمان الكافي متاع "الصبر لله والرجوع لربي"... لوكان عنده دراية بها الحاجات عمرو ما ينصحو يتكلم كيف ما تكلم ليلتها واللي كانت عبارة على أنه جاء قدام الكامرا ونحى سرواله ودارلنا بترمته بكل ما فيه من مساوئ وكعال وشلافط وأشياء كريهة.... وما اشنع من هاك المشهد هو مشهد الأربعة جرابع متاع زاوية سيدي الحباري اللي خرجو بعد الخطاب في بالهم باش نرجعو كيف ما كنا قبل الزيادات.... آش جاب وآش جاب هاذيكة كاريزما باربعة كلمات متاع بورقيبة عنده أربعة دقائق وعي في النهار و هاذيكة تخرخيطة سروال على الهواء....

-" غدوة نهبطو لساحة محمد علي؟"

قالتهالي في قالب سؤال متاع عندكش عندي أمَّا الصحيح هو قرار ما فيهش رجوع... قلتلها:

- "نمشيو أمَّا راهو ممكن نموتو، نتجرحو والا تجرى فينا سبة"

- "نمشيو ما يهمش كيف التوانسة الكل ما ناش خير منهم"

- "نحضروا الخل على ما ياتي لللاكريموجان ونمشيو على بكري التسعة يلزمنا نكونوا في ساحة محمد علي...

ما عندنا ما رقدنا، الليل وما طال الليل والعينين منقوبة في الفايسبوك العظيم اللي شغل الناس وملأ الدنيا دفاء وحنانة وونَس وبرشة من الهلواس بعد ما كان عبارة على زنقة عنقني وتبزنيس على ولاد وبنات الناس

ليالي الصبر حضر مولودها.

هدُّو سود الليل

ضجوا بالآهات

بعد صمت ثقيل

ارتفعت الكلمات

معاها مهاوي السيل

مع الأفجار سمعنا رزم رعودها

تلاقت الوديان رمت سيولها.

***

فاتو بيض الليل تجلـَّى غيم كبير

راحو ليالي الخوف

واتدكت ابراجها

قدعان مداليل دفعوا دم غزير

بناويت متاحيف

شرقع صوتها

***

شير من لبعاد

فجر النصر يشالي

ليالي الصبر حضر مولودها.

زيتونة الاجداد

بعد أعوام الجدب

دم احرار جديد

جرى في عودها

حيات أغصانها

نَوَّرحلم الوطن وازهار الحرية

جت اليوم اثمارها.

On est pas sorti de l'auberge (de nos têtes)

Crédit Photos Hamideddine Bouali (La Kasba le24-01-2011=

Alors que notre pays, sans crier gare, est en train d'écrire les pages les plus illustres et les plus mémorables de son histoire.

Alors qu'il met entre parenthèse quelques siècles de soumission permanente aux pouvoirs qui ne l'ont jamais représentés et par conséquent illégitimes.

Alors qu'il s'approprie pour la première fois son destin et sa souveraineté en toute autonomie, liberté et responsabilité.

Alors qu'il est en train de donner au monde entier l'illustration de l'avènement des organisations de la multitude et prouver ainsi l'obsolescence des formes dépassés de l'ère post coloniale.

Les élites sembles désemparées face à leur incapacité à avoir une prise sur le processus en cours. Tous leurs schèmes mimétiques se sont avérés inopérants; leur imaginaire bridé par les convictions livresques et scolastique est incapable de trouver les codes des mouvements de la multitude.

I- Nous avions tout faux:

Depuis des années notre génération semblait se complaire dans une autosatisfaction hautaine et méprisante à l'égard de le jeunesse des nouvelles générations. Leur niveau, leur langue, leur raisonnement leurs préoccupations, leurs attitudes, leur insolence, l'école les instits, les programmes etc tout est négatif, tout est catastrophique. Notre valorisation passait par la dévalorisation de la jeunesse. Nos frustrations et nos échecs sont transformés en un orgueil de pacotille.

Notre incapacité à faire face à la machine répressive de la dictature rampante puis hégémonique, s'est transformée en un exercice de compensation pour avoir la conscience tranquille; avec tous les 4 ou 5 ans des "initiatives" sans lendemain et de petits calculs de politicards dépassés.

• La rupture consommée avec le transformations sociales profondes de la société,
• Le désintérêt flagrant de la chose "culturelle"
• Le retard flagrant de la compréhension des NTIC.
• Et surtout l'attitude figée de nos instruments d'analyse dépassés,

se sont accumulés de telle façon que nous nos sommes trouvés hors jeu et incapables de comprendre les tenants et les aboutissants de cette révolution qui a pris de courts les "observateurs" le plus "avisés".

II- L'état post colonial: promesses non tenus.

L'état post colonial s'est attelé à parachever l'entreprise de déconstruction de notre société entamée par le colonialisme par une "modernisation" forcée du pays tout en refusant de se moderniser; Le chèque en blanc remis par le peuple tunisien en guise de reconnaissance légitime de l'état post colonial, afin qu'il recouvre sa souveraineté par la reconnaissance en retour de sa citoyenneté fût en pur perte. Le peuple tunisien considéré comme poussière d'individus spolié de ses solidarités (عصبيات) anciennes, ne fût jamais reconnu dans la solidarité moderne: La citoyenneté. En fait l'état post colonial s'est incarné dans ce qu'il y avait de pire dans l'état husseinite et l'état colonial. Le Néo-Destour qui s'est implanté dans les masses populaire en usant des solidarités tribales et régionales, combinera ses solidarités et les forces de sûreté et de l'armée française pour faire face au schisme Bourguiba/ Ben Youssef. Le parti est vite investi par les destouriens de 56 et le "nationalistes" du 31 juillet 55. Une partie non négligeable de la police et de l'administration centrale et régionale de l'état post colonial fût issue de l'héritage colonial et beylical.

La modernisation forcée entreprise par l'état post colonial en tant que processus de déconstruction portait en son sein les germes de l'injustice qui allait toucher:

• La jeunesse de l'école de Messâadi, qui aspirait à une liberté promise mais jamais concédée.
• Ce qui restait de la jeunesse zeytouniènne dévalorisée et exclue du Makhzen post colonial.
• Les régions de l'intérieur et du sud du pays oubliées du processus de développement ( ou du partage du butin.

La modernisation forcée s'est accompagnée d'une gigantesque entreprise de gommage de la mémoire collective tant celle du mouvement national que celle plus ancienne, ainsi que sa réduction en une quantité négligeable. A la négation du moi collectif on substitut le moi amplifié et mégalomaniaque de Bourguiba. D'année en année le partie du Néo-destour du mouvement national de se réduisait en peau de chagrin, pour céder la place en un appareil de répression féroce.

III- De l'état post colonial à l'état néo- Beylcal

Le lent et long processus de déliquescence de l'état post colonial depuis le 7-11-87 allait donner à celui-ci les caractères de l'état Husseinite au plus fort de la crise des finances tunisiennes, avec les comportements d'un prédateur vorace à l'endroit des finances et de l'économie de l'état. Le Roi-Dictateur et sa nuée de sauterelles, famille et courtisans considéraient le pays comme un fermage (إقطاع) dont la légitimité leur revient de plein droit. A la détresse matérielle des populations tunisienne de la 2ème moitié du 19 s. correspond ces dernier temps une détresse morale et un sentiment d'humiliation insoutenable. Certes le déséquilibre flagrant entre les régions côtières et celle de l'intérieur ne cessait de croître depuis des années, il a fini quand même par être par être intériorisé comme donne constante, aiguisant le sentiment d'exclusion et réactivant les solidarités anciennes dans des secteurs non négligeables de l'économie souterraine et même illégale ( Sidi Boumendil :Les majeurs de Jilma ou contrebande dans la bande frontalière de l'ouest avec les camionnettes sans targa).

IV- Des solidarités tribales aux solidarité de la multitude.

Plus de 50 ans depuis l'avènement de l'état post colonial, ce dernier non content d’opérer la moindre modernisation de son appareil et de son essence, il revient aux pratiques d'état du 19ème s. et bien entendu il échoue lamentablement dans la modernisation de la société pour la soumettre à ses caprices et à ses désirs. L'aveuglement de la cour, des courtisans, des ministres et commis de l'état d'une part et des élites politiques tous partis confondus (islamistes et modernistes) est tel que personne ne réalise que le pays bascule dans une siba généralisée qui nie à l'état et aux élites toute légitimité. Une Siba positive fusionnée par le désir suicidaire de recouvrir une dignité bafouée et un honneur sali au grand jour par les révélations de Wikileaks. Révélations qui par ailleurs étaient un secret de polichinelle pour tous les tunisiens.

En fait cette révolution a mis à jour la capacité extraordinaire de la société à se moderniser en autonomie totale des élites, a développer des synergies inouïs et à intérioriser une rébellion sourde et silencieuse porté par une jeunesse dont l'expression négativement jugée par ses aînés n'était que le combustible en attente de l'heure de la mise à feu.

La peur et les angoisses de l’establishment, de l'intelligentsia, des ronds de cuir, des opportuniste de tout acabit vient de l'incompréhension d'un mouvement qui a découvert sa propre puissance: La multitude si différente et diversifiée en apparence mais si homogène en profondeur.

L'exigence de la multitude est en fait symbolique: ce n'est pas à un état autoproclamé et sans légitimité d'imposer les règles du jeu, c'est à nous de légitimer un état -aussi provisoire soit il- Afin qu'il sache qu'il rend compte au peuple.

Conclusion:

L'apport de la révolution tunisienne, le grand coup de pied qu'elle a balancé dans la fourmilières des convictions obsolètes forcent l'étonnement et l'admiration de tous de part le monde. les clefs des modèles de l'ancien monde ne nous sont d'aucune utilité.

Une mise à jour de fond en comble des schèmes de l'analyse sociale et des organisations humaines s'impose aux élites politiques qui persistent à croire en des modèles mimétiques révolues.

Une multitude de citoyens -balbutiant certes- découvrent une puissance inégalée et digne de respect.

قُصْ الرَّاس تنشف العروق أو كيف تعزل المجتمع عن النخب السياسية

الحلقة الأولى

من التبعات المدمرة لفترة الحكم النوفمبري و لما قبله بسنوات أيضا، خنق كل مجالات الفضاء والعمل السياسيين، و تعميق الهوة الفاصلة ما بين النخب عامة والسياسية منها خاصة وبقية المجتمع. و لم تكن هذه الممارسات اليومية للنظام الحاكم تهدف إلى استجلاب المجتمع بكل فئاته لحزبه بل بالعكس كانت تعتمد أساسا على تقوية علاقات الزبونية والولاء اللامشروط فحسب، ولا ترمي من خلاله تقوية الوعي السياسي والاهتمام بالشأن العام بقدر ما كانت ترمي إلى الانغماس أكثر فأكثر في استغلال النفوذ والسلطة والانسياق في التكتلات المشبوهة لخدمة مختلف العصابات المؤثرة والنافذة على الساحة الوطنية والجهوية والمحلية.

هذا ما خلف في عمق المجتمع استقالة تكاد تكون جماعية عن الاهتمام بالسياسة بمعناها النبيل والسخي لخدمة المجموعة والمصلحة العامة، لتستأثر أقليات بالجهاز الحزبي التجمعي على كل المستوايات بالعمل على نسج شبكات عنقودية لنتشر الفساد بصورة تكاد تكون شاملة، لا يتمكن من انخرط فيها من الإفلات أو ادعاء نقاوته. و لم يسلم من هذه التبعات الأحزاب "الكرتونية" الموالية له.

ولعل الطامة الكبرى تتمثل في سياسة اليباب و نشر الفراغ السياسي اجتماعيا ببث الخوف والهلع في من تبقى ممن لم يلتحق بالتجمع و صنيعاته بخلق حزام عازل حول أحزاب المعارضة المحاصرة مقرات وصحافة و أنشطة، ليستفحل في صفوف الطبقة المتعلمة والوسطى اجتماعيا ما تم الاتفاق على تسميته "باللام بالات" و عدم الاكتراث بمصير البلاد والذي أعبر عنه "بالتفليقة" الهادئة والصامتة.

و حتى يكتمل المخطط التدميري، أطلق العنان لإلهاء المجتمع في الترفيه الكاذب من جهة وفي تفريغ الاحتقانات من جهة أخرى، عن طريق:

· السيطرة شيئا فشيئا على الفضاء السمعي البصري (إذاعة موزايك، كاكتوس للإنتاج...) و الهيمنة على القنوات العمومية، و تطويع عدد من الصحف المأجورة.

· نشر المحاصصة والزبونية في الحقل الثقافي.

· تغطية البلاد بكامل معتمدياتها بمهرجانات ضحلة وذات برمجة ينحدر فيها الذوق للدرك الأسفل.

· توظيف النشاط الرياضي -الذي يكاد أن ينحصر في كرة القدم- لامتصاص فائض الاحتقان والغضب لدى الشباب في صراعات هامشية تأخذ فيها الصراعات بين الجهات أبعاد حرب أهلية تشجعها عديد الأطراف والصحف والبرامج التلفزيونية لتتحول إلى مشهد فرجة أو ملهاة تستقطب اهتمام الناس و تلهيهم عن الانشغال بأحوالهم و معيشتهم و تطلعاتهم.

بالإضافة إلى هذا،لابد من الإشارة إلى ظاهرة ما يُسَرَّب –عمدا أو تبجحا- من "بطولات" و صولات العائلة الحاكمة والتي جعلت من "إذاعة قالوا" وما تتطلبه من سبق واطلاع ومعرفة ودراية، الرياضة الوطنية الأولى "لألسن" التونسيين، كتعبير لأزمة حادة من المازوخية الجماعية.

أما على المستوى الفضاء المدني و ما كان موروثا من أواسط العهد البورقيبي من ثمرة النضال السابق، فقد أضحى مستهدفا تدريجيا بمحاصرة وخنق وتدمير ممنهج يرمي إلى اقتلاع كل جيوب المقاومة المدنية، إمَّا بتحويلها عبر مؤتمرات مزيفة أو انقلابات مفبركة إلى أجهزة عميلة للنظام وأبواق دعاية للجنرال الفار.

كل هذا سيعطي لمشهد المجتمع التونسي صورة تسودها مفارقات رهيبة، تشكلت من تلقاء نفسها تحت وطأة ما اعتمل داخل المجتمع منذ تمفصل نهاية مرحلة الاشتراكية وانطلاق التوجه الليبرالي مع الهادي نويرة. و لعل لما حدث من تطورات مهولة في الفضاء العمراني لتونس الكبرى مثال مصغر لما حدث على صعيد كامل البلاد طيلة أكثر من 40 عاما، أي ما يعادل جيلا أو أكثر. هذه التطورات اللتي تسارعت و تجاوزت رؤى المستشرفين والمخططين فضلا على غياب التحاليل والدراسات الميدانية من قبل مختصين في الاجتماع والتهيئة الترابية وقضايا التنمية و غيرها.

تراكمات هائلة من الفوارق الاجتماعية والصلف والثراء الفاحش المتبجح يقابله كبت وغيض مستبطن وحرمان مطرد يتولد عنها هروب إلى المجهول في عوالم شتى من الانحراف إلى الاحتراق المادي والمعنوي في شق من المجتمع، ومغالاة في السيطرة على كل موارد الثروة، والإيغال في التصرفات اللاأخلاقية والمجاهرة بها بكل خيلاء.

أجيال تتدافع عند مداخل ومخارج المنظومة التعليمية بصفتها ما زالت تشكل أمل الرقي الاجتماعي والخلاص من عقد الفقر والفاقة والاحتياج تجد نفسها أمام جدار يعزلها عن أي قبس من الأمل في شيء يبعث على التفاؤل، حتى الأمل في خلاص إلاهي بواساطة مبشري الحركات الإسلاموية تراجع بصورة مفاجئة...

لا سياسة ولا سياسيين ولا زعامات ولا وعود دمار يتقاسمه بشيء من السخرية المرة مئات الآلاف من شباب العالم الافتراضي المطلين على ارتجاجات العالم عن طريق المواقع الاجتماعية في حين يشعرون بحجرة طاحونة القهر تدور تدور تدور تدور ولا من مغيث و لا من آذان صاغية